Groby cadyków w Polsce - miejsca pielgrzymek

Rabin Mosze ben Israel Isserles, znany pod akronimem Rema (ok. 1530 - 1572), był rabinem Krakowa i rektorem tutejszej jesziwy oraz najwyższym autorytetem halachicznym Żydów aszkenazyjskich. Jego dzieło HaMapa („Obrus") to zbiór aszkenazyjskich glos do Szulchan Aruch Josefa Karo. Od 1578 roku wszystkie wydania Szulchan Aruch zawierają HaMapę - dzięki temu połączeniu stała się ona powszechnie przyjętym kodeksem prawa dla Żydów na całym świecie.

Rema spoczywa na cmentarzu Remuh w Kazimierzu, tuż obok synagogi Remuh ufundowanej przez jego ojca za zgodą króla Zygmunta II Augusta. Jego grób to jedyny na tym cmentarzu, który nie został zniszczony podczas II wojny światowej. Do dziś Żydzi z całego świata przybywają do jego macewy i zostawiają kwitłech - karteczki z prośbami.

Rabin Elimelech Weisblum z Leżajska (zm. 1787), autor dzieła „Noam Elimelech", był jednym z twórców chasydyzmu w tej części Europy i wychowawcą pokolenia chasydzkich przywódców. Jego ohel na cmentarzu żydowskim w Leżajsku jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Polsce - w jorcajt (21 adar) przybywają tu tłumy chasydów z całego świata.

Rabin Jaakow Icchak Horowic, zwany Widzącym z Lublina (haChoze, zm. 1815), był jednym z czołowych mistrzów wczesnego chasydyzmu w Polsce; wokół niego skupiło się pokolenie przyszłych cadyków. Jego grób znajduje się na starym cmentarzu żydowskim w Lublinie i pozostaje celem pielgrzymek, szczególnie w jorcajt (9 aw).

Rabin Chaim Halberstam (1793-1876), zwany „Divrei Chaim" od tytułu swoich dzieł, był rabinem Nowego Sącza (Sanz) i założycielem dynastii Sanz - jednym z czołowych talmudystów, poskim i kabalistów swojej epoki. Z jego rodu wywodzą się kolejne dynastie, m.in. Sanz-Klausenburg i Bobów. Spoczywa w Nowym Sączu, a jego ohel pozostaje celem pielgrzymek. Jorcajt: 25 nisan.

Rabin Icchak Meir Alter (1799-1866), „Chiddushei HaRim", był założycielem dynastii Ger (Gur) - jednej z największych dynastii chasydzkich - którą objął po śmierci cadyka z Kocka. Wybitny talmudysta; spoczywa w Górze Kalwarii, dokąd do dziś przybywają chasydzi Ger. Jorcajt: 23 adar.

Rabin Menachem Mendel Morgensztern z Kocka (1787-1859) to jeden z najbardziej niezwykłych mistrzów chasydyzmu - znany z ostrych, bezkompromisowych powiedzeń i niechęci do fałszywej pobożności. Przez ostatnie 20 lat życia pozostawał w odosobnieniu; był duchowym fundamentem, na którym oparła się dynastia Ger. Spoczywa w Kocku.

Rabin Szlomo Halberstam (zm. 1905), wnuk „Divrei Chaim", był pierwszym cadykiem Bobów i założycielem tej dynastii w Bobowej. Bobów to dziś jedna z większych dynastii chasydzkich na świecie, a cmentarz żydowski w Bobowej z ohelami cadyków pozostaje miejscem pielgrzymek.

Rabin Dawid Biderman (ok. 1746-1814), „Dawid Lelower", był jednym z wczesnych mistrzów chasydyzmu i założycielem dynastii Lelów. Spoczywa na starym cmentarzu żydowskim w Lelowie, w ohelu odbudowanym w 1988 r. po zniszczeniach z czasów komunizmu. Choć wspólnota lelowskich chasydów przeniosła się do Izraela, w rocznicę śmierci (koniec stycznia / ok. 7 szewat) wciąż przybywają pielgrzymki z całego świata - z modlitwą, śpiewem i wspólną kolacją szabatową.

Przysucha to kolebka wpływowej „szkoły z Przysuchy". Spoczywają tu dwaj jej mistrzowie: „Święty Żyd" (Jaakow Icchak Rabinowicz), uczeń Widzącego z Lublina, oraz Simcha Bunim z Przysuchy (ok. 1765-1827) - uznawany za jednego z najważniejszych żydowskich myślicieli epoki napoleońskiej, który połączył racjonalizm z duchowością chasydzką, kładąc nacisk na osobistą autentyczność i odpowiedzialność jednostki. Ich ohele na cmentarzu żydowskim w Przysysze pozostają celem pielgrzymek. To właśnie tu zaczyna się linia: Przysucha → Kock → Ger.

Aleksandrów Łódzki był siedzibą dynastii chasydzkiej Aleksander - jednej z największych w międzywojennej Polsce - której założycielem był rabin Jechiel Danziger (zm. 1894). Ohele cadyków na cmentarzu żydowskim w Aleksandrowie Łódzkim pozostają celem pielgrzymek, a samo miejsce jest naturalnym łącznikiem z żydowską Łodzią.